Radni z Pionek naruszyli ustawy. Uchwała o pomocy dla powiatu podważona przez RIO

Radni z Pionek naruszyli ustawy. Uchwała o pomocy dla powiatu podważona przez RIO

Opozycyjni radni zaproponowali by z budżetu miasta przekazać 1 mln zł w ramach pomocy finansowej dla powiatu radomskiego. Biedniejszy samorząd miał wesprzeć bogatszy, kosztem innych wydatków. I choć tłumaczono radnym, że podjęcie uchwały może być podważone przez Regionalną Izbę Obrachunkową, to wyjaśnienia nic nie dały. Radni uchwałę podjęli, że do 10 października burmistrz ma przekazać milion do powiatu. Teraz RIO orzekło o nieważności w części z powodu istotnego naruszenia ustawy o samorządzie gminnym i ustawy o finansach publicznych oraz o naruszeniu przez radę kompetencji organu wykonawczego.

Radni wielokrotnie już udowadniali, że finanse publiczne nie są dla nich tak oczywiste jakby mogło się zdawać. Lubią również „wychodzić przed szereg” uznając, że tylko do nich należy zarządzanie miastem i są po to by kontrolować burmistrza i wszystkie służby jemu podległe. Zasiadanie w radzie, nawet drugą kadencję, a czasem i więcej, nie przynosi efektu w postaci znajomości przepisów. Trudno jednak wymagać od ludzi wybranych na radnych, by mieli wykształcenie w zakresie prawa, administracji, ekonomii czy finansów, choć dobrze gdyby sami z siebie zechcieli przebrnąć przez meandry przepisów. Wszak mają do dyspozycji skarbnik miasta, która za każdym razem stara się jak najprościej tłumaczyć zależności z zakresu finansów, ale jak widać, nie tak łatwo trafić z wiedzą w samo sedno. Przeszli również płatne szkolenie w zakresie tworzenia budżetu i znajomości finansów.

Przypomnijmy jednak historię unieważnionej w części uchwały rady. Burmistrz Robert Kowalczyk zobowiązał się w ubiegłym roku, że o ile finanse pozwolą, chętnie wesprze z budżetu kwotą 1 mln zł powiat radomski przy budowie szpitala. W ciągu 2022 r. wiele wydarzyło się spraw, które ciężko było przewidzieć konstruując budżet w grudniu 2021 r. – głównie chodzi o inflację i szalejące ceny surowców energetycznych, które narzucają spółki skarbu państwa. Pomimo szalejących cen, coraz większych dopłat, zmniejszających się dotacji oraz nikłych wpływów z podatków, radni miejscy, przynajmniej ich część, uznali iż miasto Pionki stać by wspomóc finansowo powiat. Pojawiały się argumenty o honorze, o tym, że to szpital głównie dla mieszkańców Pionek czy jeden z największych zakładów pracy w tym mieście. Oczywiście trudno się z tym nie zgodzić, ale trzeba również spojrzeć na to, czy budżet pozwala na taki wydatek i czy tworząc zapisy uchwały jej autorzy skonsultowali treść ze skarbnik miasta lub prawnikiem. Bo napisać można wszystko, tylko zgodnie z przepisami, które jednak obowiązują każdego, nawet radnych.

Podczas dość długiej dyskusji na specjalnie zwołanej sesji w celu uchwalenia tylko i wyłącznie uchwały o pomocy finansowej dla powiatu, padło wiele słów, które miały przekonać wszystkich iż budowę szpitala trzeba wspomóc. Podobno starosta nawet słał monity do burmistrza domagając się przekazania pieniędzy – przynajmniej tak twierdził przewodniczący rady. Tyle, że monity można słać do dłużnika, a nie do samorządu, który chciał udzielić dobrowolnego wsparcia. Mało tego, że chciał, że zadeklarował pomoc itp. – przede wszystkim potrzebna jest umowa podpisana przez darczyńcę i obdarowanego, której nie było i nie ma, choć została wysłana, ale starosta odesłał ją bez podpisu.

Argumenty skarbnik czy burmistrza nie trafiły do radnych, nawet wspomnienie o tym, że w budżecie nie ma takich środków by darować je powiatowi i trzeba będzie zwiększyć deficyt lub zaciągnąć kredyt na ten cel. Radni uznali, że 1 mln zł to niewielka kwota w budżecie i w dniu 26 września zagłosowali za udzieleniem wsparcia z terminem wykonania do 10 października.

Regionalna Izba Obrachunkowa podjęła uchwałę w sprawie orzeczenia nieważności w części uchwały rady miasta Pionki, tj. §1 ust. 3, z powodu istotnego naruszenia art. 30 ust. 2 pkt 2 ustawy o samorządzie gminnym oraz art. 220 ust. 2 ustawy o finansach publicznych.

Uzasadnienie: W dniu 4 października 2022 r. do Regionalnej Izby Obrachunkowej w Warszawie wpłynęła uchwała Nr LVII/330/2022 Rady Miasta Pionki z dnia 26 września 2022 roku w sprawie udzielenia pomocy finansowej dla Powiatu Radomskiego. Zgodnie z art. 11 ust. 1 pkt. 4 ustawy o regionalnych izbach obrachunkowych, ww. uchwała podlega nadzorowi Regionalnej Izby Obrachunkowej w Warszawie. Badając powyższą uchwałę, Kolegium Regionalnej Izby Obrachunkowej w Warszawie ustaliło i zważyło, co następuje:

Jako podstawę prawną podjęcia badanej uchwały Rada Miasta Pionki wskazała art. 18 ust. 2 pkt 15, art. 10 ust. 2, art. 61 ustawy o samorządzie gminnym oraz art. 216 ust. 2 pkt 5, art. 220 ust. 1 i 2 ustawy o finansach publicznych. Zgodnie z zapisem § 1 ust. 1 i 2 badanej uchwały, Rada Miasta Pionki postanowiła udzielić ze środków budżetu Miasta Pionki na 2022 r. Powiatowi Radomskiemu pomocy finansowej w kwocie 1.000.000,00 zł na dofinansowanie realizacji zadania inwestycyjnego pn. „Poprawa stanu infrastruktury Samodzielnego Publicznego Zespołu Zakładów Opieki Zdrowotnej w Pionkach poprzez rozbudowę infrastruktury, rewitalizację istniejącego budynku w jednej lokalizacji wraz z dokumentacją, nadzorem inwestorskim oraz zakup pierwszego wyposażenia” – etap II.

Jednocześnie z § 2 badanej uchwały wynika, cyt. „Szczegółowe warunki udzielenia pomocy finansowej w formie dotacji celowej oraz zasady jej rozliczenia zostaną określone w umowie zawartej pomiędzy Gminą Miasta Pionki a Powiatem Radomskim”.

Zgodnie z § 3 badanej uchwały wykonanie uchwały zostało powierzone Burmistrzowi Miasta Pionki. Ponadto Rada Miasta Pionki postanowiła, iż ww. pomoc finansowa zostanie udzielona Powiatowi Radomskiemu nie później niż 10.10.2022 r. Stosownie do art. 220 ust. 2 ustawy o finansach publicznych, podstawą udzielenia pomocy jest umowa. Z kolei w myśl art. 30 ust. 2 pkt 2 ustawy o samorządzie gminnym, to wójt gminy określa sposób wykonywania uchwał.

Kolegium izby zwraca uwagę, że zawieranie umów należy do kompetencji organu wykonawczego, a określenie sposobu wykonania uchwały jest pierwszym elementem jej wykonania. Ogólnie rzecz ujmując, chodzi o ustalenie sposobu i harmonogramu jej realizacji oraz wyznaczenie osób odpowiedzialnych za wykonanie całości lub części zadań wynikających z uchwały.

Sprawa sposobu wykonania uchwały Rady Miasta Pionki, zgodnie z zapisami ustawowymi, została zatem zaliczona do kompetencji Burmistrza Miasta Pionki.

W związku z powyższym Rada Miasta Pionki nie mogła decydować o elemencie umowy, jakim - w analizowanym przypadku - jest termin udzielenia pomocy finansowej. Jej udzielenie musi być poprzedzone umową. W badanej uchwale doszło zatem do naruszenia przez Radę Miasta Pionki kompetencji organu wykonawczego określonej przepisem art. 30 ust. 2 pkt 2 ustawy o samorządzie gminnym. Jak wskazał NSA w wyroku z dnia 28 grudnia 2018 r. sygn. akt I OSK 3944/18, cyt. „Skoro ustawodawca wskazał, że do zadań burmistrza należy w szczególności określanie sposobu wykonywania uchwał, to znaczy, że kwestia ta nie może być w żaden sposób kształtowana przez radę gminy”.

W ocenie Kolegium Izby Rada Miasta Pionki może regulować tylko sprawy wynikające z przepisów prawnych, w których ustawodawca przyznał jej do tego wyraźne kompetencje. Organ samorządu terytorialnego wykonujący kompetencję prawodawczą, zawartą w upoważnieniu ustawowym, jest obowiązany działać ściśle w granicach tego upoważnienia.

Kolegium RIO stwierdziło, że radni naruszyli przepisy, a podjęta przez nich uchwała jest nieważna. Można oczywiście poprawić jej zapisy, ale bez umowy pomiędzy miastem a starostwem na nic zda się jej ponowne uchwalenie.

Starosta Waldemar Trelka zapewnia, że szpital w Pionkach zostanie wybudowany do jesieni 2023 r., bo starostwo pozyskało środki zewnętrzne na jego realizację. Jak twierdzi, cała inwestycja to koszt ok. 100 mln zł. Przy takich wydatkach kolejny 1 mln zł z kasy miasta Pionki jest jedynie nikłym wsparciem, choć dla budżetu miasta milion zł, to poważny uszczerbek.

Przeczytaj również

Komentarze